Εισήγηση για την Προστασία της άγαμης μητέρας και την διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η μονογονεική οικογένεια (19/08/2007)

530

Κυρία Πρόεδρος, Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
σήμερα θα μιλήσουμε για ένα θέμα που τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει όχι μόνο ορατό αλλά και έντονο στην Ελληνική κοινωνία. Η άγαμη μητέρα και η μονογονεϊκή οικογένεια. Στην προηγούμενη εισήγησή μου, είχα μιλήσει για την υπογεννητικότητα, θέμα μείζονος εθνικής σημασίας. Το πρόβλημα στο συγκεκριμένο θέμα ήταν, ότι οι γυναίκες δύσκολα παίρνουν την απόφαση να τεκνοποιήσουν.
Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει στο σημερινό θέμα. Εδώ πρόκειται για γυναίκες που παίρνουν την γενναία απόφαση, όχι μόνο να μην διακόψουν την εγκυμοσύνη τους αλλά και να μεγαλώσουν μόνες το παιδί τους. Είναι οι ανύπαντρες μητέρες, που κόντρα σε αντιλήψεις, προβλήματα ή προκαταλήψεις της κοινωνίας μας, φέρνουν στον κόσμο ένα νέο άνθρωπο.
Νομίζω λοιπόν ότι όλοι μας εδώ, σε αυτή την αίθουσα, ως άξιοι αντιπρόσωποι του λαού έχουμε και το σθένος και την διάθεση να στηρίξουμε την άγαμη μητέρα.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι ζούμε σε μία προοδευτική κοινωνία, που όμως σε κάποια θέματα, παραμένει αναχρονιστική. Χρέος μας είναι να εξαλείψουμε αυτού του είδους τις αντιλήψεις και να βρούμε τρόπους στήριξης της άγαμης μητέρας και των παιδιών της, πέρα και έξω από αναχρονιστικές και ρατσιστικές αντιλήψεις, δεδομένου ότι η άγαμη μητέρα είναι σήμερα κοινωνικά αποκλεισμένη.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι μία άγαμη μητέρα είναι μειωμένου ήθους, μία γυναίκα περίπου ελαφρών ηθών. Είναι βέβαιο ότι δεν γίνεται αποδεκτή εύκολα ούτε στο κοινωνικό της περίγυρο, και πολύ περισσότερο στον εργασιακό της χώρο. Αντιμετωπίζεται με καχυποψία από τους περισσότερους, κυρίως όμως από τους εργοδότες, χωρίς κανείς να αναλογίζεται τις τεράστιες δυσκολίες και τα προβλήματα που σωρεύονται συνεχώς πάνω της, γιατί αποφάσισε να μεγαλώσει το παιδί μόνη της.
Νομοθετικό Πλαίσιο
Σε αυτό λοιπόν το σημείο θα σας παρουσιάσω το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο στηρίζει την άγαμη μητέρα και το παιδί της έχω όμως την εντύπωση, ότι μπορούμε και να το βελτιώσουμε και να το εμπλουτίσουμε ακόμη περισσότερο.
Ξεκινάω με τον νόμο 1329/83, η άγαμη μητέρα έχει τα ίδια δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις με την έγγαμη. Με τον ίδιο νόμο τα παιδιά αυτών αντιμετωπίζονται ως ίσα με αυτά που προέρχονται από γάμο και δεν υπάρχει καμία διάκριση μεταξύ τους.
Δεν χρησιμοποιούνται οι όροι «γνήσια» και «εξώγαμα τέκνα» και αντικαταστάθηκαν με αυτούς «τέκνα γεννημένα σε γάμο» και «τέκνα γεννημένα χωρίς γάμο γονέων».
Επίσης για να μπορέσει ένας πατέρας να αναγνωρίσει το παιδί του (που είναι γεννημένο εκτός γάμου), χρειάζεται να έχει την έγκριση της μητέρας. Τέλος όταν το παιδί αναγνωριστεί από τον πατέρα (δικαστικώς ή εκουσίως) τότε αντιμετωπίζεται από τους γονείς και τους συγγενείς ως τέκνο γεννημένο από γάμο και έχει πλήρες κληρονομικά δικαιώματα αλλά και η μητέρα μπορεί να απαιτήσει διατροφή.
Συνεχίζω με τον νόμο 1483/84, η άγαμη μητέρα δικαιούται «γονική άδεια» μέχρι το παιδί να γίνει 2,5 χρονών. Επιπλέον, με τους νόμους 1849/89 και 2470/1997, προβλέπεται η χορήγηση επιδόματος γάμου στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα, αντιστοίχως, εφόσον έχει πάρει την επιμέλεια του παιδιού. Επιπροσθέτως με τον νόμο 2194/94 σε διαγωνισμούς δημοσίου οι ανύπαντρες μητέρες μοριοδοτούνται με 5% για κάθε παιδί που έχουν στην κηδεμονία τους. Τέλος, με την Εθνική Σύμβαση Εργασίας 2002-2003 η άγαμη μητέρα δικαιούται επιπλέον 6 εργάσιμες μέρες άδεια, στον ιδιωτικό τομέα. Και στην περίπτωση που έχει 3 ή παραπάνω παιδιά τότε δικαιούται 8 εργάσιμες ημέρες.
Κύριοι συνάδελφοι,
Οι δημοσιονομικές εξελίξεις τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις χώρες της Ευρώπης, δείχνουν ότι οι μονογονεϊκές οικογένειες αποτελούν μία πραγματικότητα ολοένα και αυξανόμενη. Στην Ελλαδα υπάρχουν 43 χιλιάδες μονογονεϊκές οικογένειες. Για αυτό τον λόγο θα πρέπει να εξετάσουμε σε βάθος την σημερινή κατάσταση και να προσπαθήσουμε να την θωρακίσουμε ακόμη περισσότερο.
Η υπάρχουσα επιδοματική πολιτική όσον αφορά την οικονομική ενίσχυση των οικογενειών αυτών, προβλέπει τα εξής; Πρώτον καταβάλλεται μηνιαίο επίδομα 44 ευρώ για κάθε απροστάτευτο παιδί μέχρι την ηλικία των 16 χρόνων, με την προϋπόθεση ότι το οικογενειακό επίδομα δεν υπερβαίνει τα 294 ευρώ μηνιαίως.
Επιπλέον, καταβάλλεται ένα ετήσιο σχολικό επίδομα 300 ευρώ για κάθε παιδί στις μονογονεικές οικογένειες, που το εισόδημα τους δεν υπερβαίνει τα 3000 ευρώ. Αυτή η οικονομική ενίσχυση δίνεται εφάπαξ στην αρχή του κάθε σχολικού έτους.
Επιπροσθέτως, παρέχεται το Επίδομα Μητρότητας Ανασφαλίστων ύψους 400 ευρώ, σε εργαζόμενες μητέρες που είναι ανασφάλιστες ή ο φορέας ασφάλισης τους, δεν τους παρέχει αυτό το επίδομα.
Τέλος ως προς την επιδοματική πολιτική ο ΟΓΑ παρέχει μηνιαίο επίδομα 131 ευρώ μέχρι την συμπλήρωση του 6ου έτους της ηλικίας του παιδιού, εφόσον το ετήσιο εισόδημα δεν υπερβαίνει τις 23.480 ευρώ.
Συνεχίζω με την Νοσοκομειακή Πολιτική. Στους δημοτικούς βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς τα παιδιά που προέρχονται από μονογονεϊκές οικογένειες έχουν προτεραιότητα στην εγγραφή τους.
Δεν μπορώ βέβαια να παραλείψω τα στεγαστικά προγράμματα που παρέχονται στην άγαμη μητέρα που και αυτά όμως χωλαίνουν. Πρώτα από όλα ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας χορηγεί δάνεια, αυτοστέγασης σε άγαμες μητέρες με την προϋπόθεση να έχουν τουλάχιστον 900 ημέρες εργασίας. Επίσης παρέχονται κάθε χρόνο τέσσερις έτοιμες κατοικίες με τις ίδιες πάντα προϋποθέσεις, και τέλος χορηγείται επίδομα ενοικίου.
Όσον αφορά την εργασία σε δημόσιους διαγωνισμούς η άγαμη μητέρα μοριοδοτείται με 5% για κάθε παιδί.
Δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχάσω να αναφέρω το σημαντικό έργο που κάνουν οι διάφορες μονάδες φιλοξενίας και στήριξης άγαμων μητέρων, όπως αυτό του Κέντρου Βρεφών Μητέρα. Στο συγκεκριμένο Κέντρο η άγαμη μητέρα μπορεί να βρει ψυχολογική και οικονομική στήριξη για την περίοδο πριν τον τοκετό. Επίσης υπάρχουν Κέντρα Συμβουλευτικής και Ενημέρωσης Γυναικών του ΚΕΘΙ όπου παρέχεται, εκτός των άλλων, νομική και συμβουλευτική στήριξη. Επιπλέον, λειτουργούν Διευθύνσεις Πρόνοιας στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, όπου παρέχεται ψυχολογική στήριξη και τέλος παρέχονται προσωρινοί ξενώνες στο πλαίσιο Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας στην Αθήνα και την Θεσ/νίκη. Το λειτούργημα αυτών των οργανισμών,  πρέπει να τονιστεί και να προβληθεί, ώστε να ξέρουν οι άγαμες μητέρες που μπορούν να απευθυνθούν για κάθε είδους υποστήριξη που μπορεί να χρειαστούν.
Προτάσεις
Όμως συνάδελφοι αυτά τα μέτρα που υπάρχουν σήμερα, μπορούν να βοηθήσουν μία άγαμη μητέρα να έχει μία αξιοπρεπή ζωή και να παρέχει όλα όσα χρειάζονται στο παιδί της? Οι προϋποθέσεις για τα διάφορα επιδόματα πιστεύετε ότι αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα? Αν ρωτούσατε την δική μου γνώμη η απάντηση μου είναι αρνητική, και οι προτάσεις μου είναι οι ακόλουθες.
1. Πρώτα από όλα, είναι αναγκαίο να αυξηθεί το όριο ηλικίας του απροστάτευτου παιδιού από τα 16 χρόνια που είναι σήμερα στα 18. Το ίδιο βέβαια θα πρέπει να ισχύσει και για το σχολικό επίδομα, που παρέχεται για τα παιδιά που φοιτούν στα Δημόσια Σχολεία.
2. Σύμφωνα με την δική μου κρίση, όσα αφορούν την στεγαστική συνδρομή της άγαμης μητέρας, οι απαιτούμενες μέρες εργασίας για την χορήγηση δανείου αυτοστέγασης αλλά και του επιδόματος ενοικίου, να μειωθούν από 900 σε 700. Αλλά και οι έτοιμες κατοικίες που παρέχονται σε αυτές τις γυναίκες να αυξηθούν, ώστε να μπορούν να νοιώθουν περισσότερες άγαμες μητέρες την στήριξη του κράτους.
3. Επιπλέον, το κρίνω σκόπιμο να αυξηθεί η μοριοδότηση τους στο 10%, από το 5% που ισχύει με την υπάρχουσα νομοθεσία, σε διάφορους διαγωνισμούς προσλήψεων στο δημόσιο. Η ανεργία έχει πλήξει αυτή την κατηγορία γυναικών, για αυτό και χρειάζονται την στήριξή μας σε αυτό τον τομέα περισσότερο από οτιδήποτε. Έχοντας εργασία μπορούν να αντιμετωπίσουν πολλά από τα προβλήματα- κυρίως οικονομικά, αλλά και να προσφέρουν στα παιδιά τους όλα όσα χρειάζονται.
4. Και όσον αφορά στις άπορες μονογονεϊκές οικογένειες θα πρέπει να δοθούν περισσότερα προνόμια και παροχές, παρόμοια με αυτά που ισχύουν και στις πολύτεκνες οικογένειες.
5. Δεν αμφισβητώ ότι η οικονομική βοήθεια είναι πολύ σημαντική, αλλά μην ξεχνάμε ότι και η ψυχολογική βοήθεια θα της δώσει μεγαλύτερη δύναμη να συνεχίσει το δύσκολο έργο της, να αναθρέφει τα παιδιά μόνη της.
6. Τέλος, αλλά πιστεύω και το πιο σημαντικό είναι η ελληνική κοινωνία να ενημερωθεί σε βάθος για το οξύ πρόβλημα, να ευαισθητοποιηθεί. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από καμπάνιες και τηλεοπτικά σποτς που θα προβάλλουν το μήνυμα ότι «δεν τιμωρούμε, δεν περιθωριοποιούμε τις άγαμες μητέρες, αλλά τις σεβόμαστε και τις προστατεύουμε».
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.