23/4/2014 – Εισήγηση/Ενημέρωση στους υποψήφιους Ευρωβουλευτές 2014

768

Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι

Χαίρομαι που βρισκόμαστε σήμερα εδώ και είναι επιπλέον η χαρά μου που έχω αναλάβει να σας κάνω αυτή την παρουσίαση.

Αρχικά θα αναφέρουμε δύο-τρία πράγματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πρόκειται για μία εθελοντική ένωση ευρωπαϊκών κρατών και λαών. Έναν υπερεθνικό οργανισμό οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαρτίζεται σήμερα από 28 κράτη-μέλη.. Απλώνεται σε πάνω από 4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα και συμπεριλαμβάνει μισό δισεκατομμύριο κατοίκους. Το μεγαλύτερο σε έκταση κράτος-μέλος είναι η Γαλλία και σε πληθυσμό η Γερμανία. Το μικρότερο κράτος-μέλος τόσο σε έκταση, όσο και σε πληθυσμό είναι η Μάλτα.
Οι επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 24. Λόγω χρόνου και χρήματος όμως δεν είναι πολλά τα έγγραφα εργασίας στους Ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα όργανα που μεταφράζονται σε όλες τις γλώσσες. Το σύνηθες, είναι η μετάφραση σε αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά.
Από τα 28 κράτη-μέλη, 17 μοιράζονται το ευρώ ως κοινό τους νόμισμα. Όλα τα μέλη όμως συμπράττουν και δεσμεύονται σε τομείς της πολιτικής, παραχωρώντας κομμάτι της κυριαρχίας τους. Έχοντας ως φιλοσοφία ότι η ενιαία πολιτική μίας ένωσης κρατών είναι πιο αποτελεσματική από την μεμονωμένη πολιτική ενός κράτους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί κραταιά θέση στο παγκόσμιο εμπόριο, ως ο νούμερο ένα εταίρος. Πραγματοποιεί το 16% των εξαγωγών και το 17,5 των εισαγωγών παγκοσμίως. Χορηγεί επίσης πάνω από 1 δις ευρώ ετησίως ως ανθρωπιστική βοήθεια σε πάνω από 100 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε φτωχές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα σημαντικότερα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τα εξής:

Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτή που αποκαλούμε Κομισιόν. Δουλειά της είναι να συντονίζει τις εθνικές πολιτικές κάθε κράτους-μέλους, να εισηγείται νέες ενιαίες κοινοτικές πολιτικές και να ελέγχει τη λειτουργία των υπαρχουσών. Ως όργανο πρεσβεύει την υπερεθνική πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνήθως λειτουργεί ως πολιτικός μοχλός πίεσης για ακόμη περισσότερη ενοποίηση. Δεν είναι τυχαίο ότι για πολλούς οπαδούς της Ομόσπονδης Ευρώπης θεωρείται κάτι σαν πανευρωπαϊκή κυβέρνηση.
Η Κομισιόν αποτελείται από Επιτρόπους, τους οποίους ορίζουν τα κράτη-μέλη και λειτουργούν ως ευρωϋπουργοί. Καθένας τους αναλαμβάνει ένα ή παραπάνω χαρτοφυλάκια. Ένας Επίτροπος δεν παύεται από την κυβέρνηση που τον έστειλε στις Βρυξέλλες. Μπορεί όμως να απαλλαγεί με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου αν ασκεί πλημμελώς τα καθήκοντά του, ή έχει προβληματική συμπεριφορά. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αντικατασταθεί συνολικά κατόπιν πρότασης μομφής την οποία θα ψηφίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν άλλοτε εκλεγόταν από τους Επιτρόπους, μετά από συμφωνία ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Σήμερα εκλέγεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως όρισε η Συνθήκη της Λισσαβώνας. Έτσι μετρούν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη, αλλά και οι αναλογίες και οι συσχετισμοί ανάμεσα στις πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επομένως, δεν μετράει μόνο πόσους ευρωβουλευτές στέλνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάθε κράτος-μέλος, αλλά και από ποια εθνικά κόμματα προέρχονται, καθώς και σε ποιες ευρωπαϊκές πολιτικές ομάδες θα ενταχτούν.

Δεύτερον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το οποίο αντιπροσωπεύει τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.. Εκεί μετέχουν οι καθ’ ύλη αρμόδιοι υπουργοί του κάθε κράτους, που στέλνονται αναλόγως ποιος τομέας της πολιτικής εξετάζεται. Στα γενικά θέματα στέλνονται οι Υπουργοί Εξωτερικών. Αποφάσεις για ελάσσονος σημασίας θέματα λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία. Για μείζονος σημασίας θέματα, με ενισχυμένη πλειοψηφία. Για την εισδοχή νέου κράτους-μέλους πρέπει να υπάρχει απόλυτη ομοφωνία. Οι αποφάσεις που λαμβάνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαρακτηρίζουν συνήθως τη γενική πολιτική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποκτούν νομική ισχύ όταν φτάνει η ώρα να υλοποιηθούν από τα Συμβούλια των Υπουργών. Κάθε έξι μήνες ένα κράτος-μέλος ασκεί την προεδρεία και αυτή την εποχή είναι η σειρά της Ελλάδας. Συγκαλούνται επίσης σε τακτά χρονικά διαστήματα και Σύνοδοι Κορυφής, όπου συμμετέχουν οι επικεφαλής των εθνικών κυβερνήσεων.

Τρίτον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό όργανο ως προς τους λαούς των κρατών-μελών, διότι εκείνοι εκλέγουν (ανά πέντε χρόνια) τους ευρωβουλευτές της προτίμησής τους. Οι ευρωβουλευτές δεν κάθονται στο Ευρωκοινοβούλιο ανά κράτη, αλλά ανά πολιτικά κόμματα και ομάδες. Όπως και στα εθνικά κοινοβούλια, έτσι και στο Ευρωκοινοβούλιο οι βουλευτές συμμετέχουν σε Επιτροπές και εκεί γίνεται ολόκληρη η προεργασία για τη θέσπιση ευρωπαϊκών πολιτικών, με τον καθ’ ύλη αρμόδιο Επίτροπο να προσέρχεται και να διαβουλεύεται. Όπως γίνεται στα εθνικά κοινοβούλια, έτσι και στο Ευρωπαϊκό πριν εισαχθεί ένα θέμα στην Ολομέλεια έχει ήδη γίνει το πιο μεγάλο μέρος της δουλειάς στην αρμόδια επιτροπή και έχει συνταχτεί και σχετική έκθεση, η οποία συνήθως έχει βαρύνουσα σημασία. Γι’ αυτό το λόγο και είναι εξαιρετικής σημασίας όχι μόνο οι συμμετοχές στην Ολομέλεια, αλλά και στις Επιτροπές.
Εξίσου σημαντική είναι η διαδικασία άσκησης κοινοβουλευτικού ελέγχου, όπου είτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είτε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχουν την υποχρέωση να ανταποκρίνονται γραπτά ή προφορικά στις ερωτήσεις των ευρωβουλευτών. Έτσι, όχι μόνο ασκείται ο απαραίτητος έλεγχος, αλλά πολλές φορές όντως ανακύπτουν πληροφορίες οι οποίες πράγματι έχουν αξία και χρίζουν προσοχής. Δεν είναι για παράδειγμα σπάνιες οι φορές που δικοί μας ευρωβουλευτές έχουν αντλήσει κρίσιμες πληροφορίες και απαντήσεις αναφορικά με τις αποφάσεις και τις πολιτικές που επιβάλλονται στην χώρα μας τα τελευταία τέσσερα χρόνια ως «Μνημόνια».
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης σημαντικές εξουσίες όπως η ψήφιση του Προϋπολογισμού, αλλά και το δικαίωμα να καταργήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν πρότασης μομφής που χρειάζεται τα 2/3 των ψήφων. Εκλέγει επίσης (όπως αναφέραμε και πριν) τον πρόεδρο της Κομισιόν.
Να σημειώσουμε ότι παλιότερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιοριζόταν σε έναν συμβουλευτικό –καθαρά- ρόλο. Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1987 θέσπιζε νομοθετικές διαδικασίες και σύμφωνης γνώμης όπου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απλά συμμετείχε, ή ενέκρινε. Ήρθε η Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992 για να αναβαθμίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε συμμέτοχο και συνομοθέτη σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας, θεσπίζοντας τη διαδικασία συναπόφασης. Αυτό ενισχύθηκε περαιτέρω και με τη Συνθήκη του Άνστερνταμ το 1998. Για να έρθει τελικά η Συνθήκη της Λισσαβόνας το 2009 και να αναγάγει τη λεγόμενη διαδικασία συναπόφασης στο επίπεδο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ας δούμε τι γίνεται σε ότι αφορά τα νομοθετικά καθήκοντα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας για τη συνήθη νομοθετική διαδικασία ισχύει για 85 τομείς πολιτικής. Εκεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθίσταται ισότιμος συνομοθέτης με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αποκτά επίσης δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας, ζητώντας από την Κομισιόν να υποβάλλει στο Συμβούλιο νομοθετικές προτάσεις που κρίνονται απαραίτητες. Και στο τέλος, είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκείνο που ψηφίζει και συναποφασίζει για την ευρωπαϊκή νομοθεσία από κοινού με το Συμβούλιο.

Καθοριστικής σημασίας είναι επίσης ο ρόλος που παίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς τα δημοσιονομικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από κοινού και πάλι με το Συμβούλιο, εγκρίνει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο πάνω στον οποίο κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον ετήσιο προϋπολογισμό. Χαρακτηριστικά να πούμε, ότι αν δεν υπογράψει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε εγκρίνεται, ούτε και υλοποιείται.

Ως προς το κομμάτι της άσκησης πολιτικού και δημοκρατικού ελέγχου, εκεί ο ρόλος των ευρωβουλευτών (ως απεσταλμένων των λαών των κρατών-μελών) είναι ακόμη πιο σημαντικός.
Καταρχήν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιτηρεί τη λειτουργία όλων των ευρωπαϊκών οργάνων, τα οποία και είναι υποχρεωμένα να υποβάλλουν εκθέσεις.
Επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγει τον πρόεδρο της Κομισιόν, δίνει έγκριση για τον ύπατο εκπρόσωπο για τα θέματα Εξωτερικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά, μπορεί να υποβάλλει και να ψηφίσει πρόταση μομφής κατά της Κομισιόν συνολικά, ενώ λόγο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνουν τόσο ο πρόεδρος της Κομισιόν, όσο και ο επικεφαλής της εκάστοτε προεδρίας του Συμβουλίου.

Ευθύνη έχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ως προς τον έλεγχο της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι δυνατότητές του φτάνουν έως το σημείο να δικαιούται να υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο προσφυγή κατά της Κομισιόν, του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με τις κατηγορίες της μη εκτέλεσης καθηκόντων, της παραβίασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ή της κατάχρησης εξουσίας. Δέχεται επίσης αναφορές από πολίτες ή οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας από κράτη-μέλη και γι’ αυτό το λόγο μπορεί να συστήσει έως και εξεταστικές επιτροπές. Ακόμη και ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται και αν παραστεί ανάγκη, καταργείται κιόλας μέσω προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Σε ότι αφορά το μείζον θέμα της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, εκεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό-δημοκρατικό αντίβαρο, υπό την έννοια ότι εγκρίνει το διορισμό προέδρου, αντιπροέδρου και Διοικητικού Συμβουλίου, λαμβάνει ετήσιες εκθέσεις και ασκεί τακτικό πολιτικό έλεγχο και παρέμβαση μέσω της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής.

Άλλα σημαντικά όργανα, για τα οποία δεν είναι της παρούσης να γίνει αναλυτική αναφορά, είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο εξασφαλίζει την ισχύ και την εφαρμογή του Κοινοτικού Δικαίου αναλαμβάνοντας συχνά και το ρόλο διαιτητή σε επίμαχα και επίδικα ζητήματα μεταξύ των κρατών-μελών, μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή μεταξύ κοινοτικών θεσμών ή οργάνων. Ευθύνη έχει και για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων του ατόμου.
Έχουμε ακόμη την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που είναι -ας την πούμε έτσι- το όργανο του ευρώ. Διαχειρίζεται το ενιαίο νόμισμα και τη νομισματική πολιτική της ευρωζώνης.
Υπάρχουν ακόμη ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ο οποίος διερευνά καταγγελίες που υποβάλλονται από κάθε πολίτη της Ένωσης ή νομικό πρόσωπο, το Ελεγκτικό Συνέδριο που επιτηρεί τα οικονομικά συμφέροντα των πολιτών και των κρατών της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (όπως η δική μας ΟΚΕ εδώ στην Ελλάδα) με τη συμμετοχή εκπροσώπων εργοδοτών, εργαζομένων και κοινωνικών φορέων, η Επιτροπή των Περιφερειών που είναι το πλαίσιο εκπροσώπησης των δήμων και περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κλείνοντας, να πούμε δύο παραπάνω πράγματα, πρακτικά κυρίως, και για τους ευρωβουλευτές.

Κάθε μήνα, εκτός του Αυγούστου, το Ευρωκοινοβούλιο συνεδριάζει στο Στρασβούργο επί τέσσερις μέρες, με απόφαση που πάρθηκε στη Σύνοδο του Εδιμβούργου το 1992. Οι ευρωβουλευτές μετέχουν ακόμη στις επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Λαμβάνουν μέρος σε συναντήσεις με ξένες αντιπροσωπείες που επισκέπτονται Βρυξέλλες και Στρασβούργο και επιπλέον σε έναν αρκετά μεγάλο αριθμό διεθνών κοινοβουλίων όπως είναι για παράδειγμα η Κοινοβουλευτική Συνέλευση με τα κράτη Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού, η Ευρωμεσογειακή Κοινοβουλευτική Συνέλευση, η Ευρωλατινοαμερικανική Κοινοβουλευτική Συνέλευση. Όλα αυτά σημαίνουν πλήθος συναντήσεων και αρκετή δουλειά. Οι ευρωβουλευτές λαμβάνουν επίσης μέρος σε αποστολές παρατηρητών για εκλογές σε διάφορα κράτη.
Οι ευρωβουλευτές περνούν μέρος του χρόνου τους και εντός εθνικών συνόρων, από Πέμπτη βράδυ συνήθως έως Δευτέρα, για να έχουν επαφές με τον εδώ πολιτικό κόσμο, τους πολίτες, διάφορους οργανισμούς και οργανώσεις κ.ο.κ. Διακοπές υπάρχουν τέσσερις βδομάδες το καλοκαίρι και άλλες δύο Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά, ενώ υπάρχουν και άλλες τέσσερις εβδομάδες κενές από συναντήσεις και υποχρεώσεις προκειμένου να τις αξιοποιήσουν όπως θέλουν οι ευρωβουλευτές για τις υπόλοιπες πολιτικές τους υποχρεώσεις. Οι ευρωβουλευτές υποστηρίζονται επίσης από επιτελείο συνεργατών το οποίο διαμοιράζουν μεταξύ του γραφείου στην Ευρώπη και του γραφείου εδώ. Άλλοτε ο μισθός τους πήγαινε ανάλογα με τους μισθούς βουλευτών των κρατών προέλευσής τους, γι’ αυτό και υπήρχαν μεγάλες διακυμάνσεις, αλλά τώρα εντάσσονται σε ενιαίο μισθολόγιο, ανάλογο ενός μέλους του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Το πόθεν έσχες τους ελέγχεται ετήσια και αναρτάται στο διαδίκτυο. Η βουλευτική τους ασυλία αίρεται από το Ευρωκοινοβούλιο κατόπιν αιτήματος του κράτους-μέλους εντός του οποίου υπέπεσαν σε κάποιο ποινικό αδίκημα.
Περίπου 1 στους 3 ευρωβουλευτές έχει διατελέσει βουλευτής στη χώρα του και 1 στους 10 έχει εμπειρία ως υπουργός, ή υφυπουργός. Πολλοί περισσότεροι έχουν εμπειρία από την τοπική αυτοδιοίκηση. Από το 2009 υπάρχει ασυμβίβαστο με διάφορες θέσεις και αξιώματα (π.χ. βουλευτής εθνικού κοινοβουλίου).
Οι γυναίκες εκπροσωπούν το 34% με βάση τα αποτελέσματα του 2009, ήταν 30% το 2004 και 16,5% το 1979. Το 2009 ο μεγαλύτερος σε ηλικία που εξελέγη ήταν ο Ιταλός Τζιοβάνι Μπερλίνγκουερ, 85 χρόνων και η νεότερη, η Σουηδή Αμέλια Άντερσντότερ, μόλις 22 χρόνων.
Εύχομαι ανάμεσα στη σύνθεση της επόμενης Ευρωβουλής να είστε και όσο το δυνατό περισσότεροι από όσους είσαστε σήμερα εδώ.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας. Σας εύχομαι καλή δύναμη, καλό αγώνα και καλά αποτελέσματα.